logo kancelaria piotrowski czarne

Ustawodawca
podejmuje próby uszczelnienia systemu podatku VAT. W tym celu
wprowadzono szereg zmian w ustawie z dnia 11 marca 2004 roku o
podatku od towarów i usług (ustawa o VAT). 1 stycznia 2017 roku
weszła w życie ustawa z dnia 1 grudnia 2016 roku o zmianie ustawy o
podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw
rozszerzająca zakres stosowania tzw. mechanizmu odwróconego
obciążenia również na transakcje dotyczące usług budowlanych.
Na czym polega mechanizm odwrotnego obciążenia i w jakim zakresie
dotyczy usług budowlanych? Czy usługi budowlane wraz z materiałem
w całości podlegają mechanizmowi odwrotnego obciążenia?
Wyjaśniamy poniżej!

Na
czym polega mechanizm odwrotnego obciążenia

Co do
zasady rozliczenia podatku VAT dokonuje sprzedawca, który dostarcza
towary lub świadczy usługi. Mechanizm odwrotnego obciążenia jest
wyjątkiem od tej reguły i polega na tym, że do rozliczenia podatku
należnego, od dokonanej czynności podlegającej opodatkowaniu VAT,
zobowiązany jest nabywca towarów lub usług.

Jakie
usługi budowlane zostały objęte rozliczaniem podatku VAT na
zasadzie odwrotnego obciążenia

Katalog
usług budowlanych objętych zasadami rozliczania podatku VAT został
zawarty w załączniku nr 14 do ustawy o VAT. Ma on charakter
zamknięty, co oznacza, że wymieniono w nim wszystkie, a nie tylko
przykładowe, usługi budowlane, do których ma zastosowanie
mechanizm odwrotnego obciążenia. Ujęto w nim następujące usługi:

roboty budowlane związane ze wznoszeniem:

– budynków mieszkalnych (prace związane z budową nowych budynków,
przebudową lub remontem istniejących budynków);

– budynków niemieszkalnych (prace związane z budową nowych
budynków, przebudową lub remontem istniejących budynków);

roboty ogólnobudowlane związane z budową:

– autostrad, dróg, ulic i innych dróg dla pojazdów i pieszych
oraz budową pasów startowych;

– dróg szynowych i kolei podziemnej;

– mostów i tuneli;

– rurociągów przesyłowych;

– sieci rozdzielczych, włączając prace pomocnicze;

– systemów irygacyjnych (kanałów), magistrali i linii
wodociągowych, obiektów do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków
oraz stacji pomp;

– przesyłowych linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych;

– rozdzielczych linii telekomunikacyjnych i elektroenergetycznych;

– elektrowni;

– nabrzeży, portów, tam, śluz i związanych z nimi obiektów
hydrotechnicznych;

– obiektów produkcyjnych i górniczych;

– stadionów i boisk sportowych;

– pozostałych obiektów inżynierii lądowej i wodnej, gdzie
indziej niesklasyfikowanych;

roboty związane z:

– wierceniem studni i ujęć wodnych oraz instalowaniem zbiorników
septycznych;

– rozbiórką i burzeniem obiektów budowlanych;

– przygotowaniem terenu pod budowę, z wyłączeniem robót
ziemnych;

– zakładaniem izolacji;

– zakładaniem ogrodzeń;

– wykładaniem podłóg i ścian lastryko, marmurem, granitem lub
łupkiem;

– wykładaniem podłóg i ścian (włączając tapetowanie), gdzie
indziej niesklasyfikowanych;

– zakładaniem izolacji przeciwwilgociowych i wodochronnych;

– montowaniem i demontowaniem rusztowań;

– fundamentowaniem, włączając wbijanie pali;

– montażem i wznoszeniem konstrukcji z elementów prefabrykowanych;

roboty ziemne: roboty związane z kopaniem rowów i wykopów oraz
przemieszczaniem ziemi;

roboty związane z wykonywaniem:


wykopów i wierceń geologiczno-inżynierskich;

– instalacji elektrycznych służących bezpieczeństwu;

– pozostałych instalacji elektrycznych;


instalacji wodno-kanalizacyjnych i odwadniających;

– instalacji cieplnych, wentylacyjnych i klimatyzacyjnych;

– instalacji gazowych;

– wykładaniem posadzek i oblicowywaniem ścian;

– elementów dekoracyjnych;

– pozostałych wykończeniowych robót budowlanych, gdzie indziej
niesklasyfikowanych;

– konstrukcji dachowych;

– pozostałych prac dekarskich;

– pozostałych specjalistycznych robót budowlanych, gdzie indziej
niesklasyfikowanych;

pozostałe roboty instalacyjne, gdzie indziej niesklasyfikowane;


roboty tynkarskie;


roboty instalacyjne stolarki budowlanej;


roboty malarskie;


roboty szklarskie;


roboty betoniarskie;

roboty związane ze wznoszeniem:

– konstrukcji stalowych;

– konstrukcji z cegieł i kamienia.

Aby
określić, czy dana usługa należy do wyżej wymienionej kategorii,
należy dokonać jej identyfikacji przy pomocy Polskiej Klasyfikacji
Wyrobów i Usług (PKWiU), korzystając z wyszukiwarki na stronie
Głównego Urzędu Statystycznego.

Jeżeli
przedsiębiorca będzie miał wątpliwości, czy zakwalifikował
usługę do prawidłowej grupy PKWiU, to może wystąpić do Ośrodka
Klasyfikacji i Nomenklatur Urzędu Statystycznego w Łodzi o wydanie
stosownej opinii.

Przykład
1.

Podatnik
prowadzący przedsiębiorstwo ogólnobudowlane w ramach wykonywanego
zlecenia na wybudowanie budynku jednorodzinnego (jako podwykonawca)
dokonuje prac ziemnych. W tym celu wynajął koparkę, bez operatora,
ponieważ zatrudnia pracownika z odpowiednimi uprawnieniami. Do usług
polegających na wynajmie sprzętu bez operatora nie ma zastosowania
mechanizm odwrotnego obciążenia, a więc podlegają one rozliczeniu
na ogólnych zasadach.

Do
rozliczenia podatku od transakcji przy zastosowaniu mechanizmu
odwróconego obciążenia nie wystarczy, aby jej przedmiotem były
wyżej wymienione usługi. Konieczne jest również spełnienie
następujących warunków:


usługodawca jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny, (można to
sprawdzić korzystając z udostępnionej przez Ministerstwo Finansów
bazy podatników);


usługobiorca jest zarejestrowany jako podatnik VAT czynny;


usługodawca świadczy usługi jako podwykonawca.

Przy
spełnieniu powyższych warunków rozliczenie podatku VAT staje się
obowiązkiem nabywcy. Podkreślenia wymaga, że mechanizm odwróconego
obciążenia nie ma zastosowania do transakcji realizowanych przez
głównego wykonawcę na rzecz inwestora. W tym przypadku należy
zastosować ogólne zasady opodatkowania, zgodnie z którymi podatek
VAT rozliczany jest przez dostawcę, a nabywca otrzymuje fakturę na
kwotę należności za wykonane usługi, zawierającą podatek VAT.

Przykład
2.

Deweloper
zlecił głównemu wykonawcy wzniesienie budynku
wielokondygnacyjnego. Główny wykonawca zlecił firmie XYZ Sp. z o.
o. wykonanie instalacji elektrycznej w tym obiekcie. Jak będą
wyglądały zasady rozliczenia podatku VAT? W przypadku usługi
wykonanej przez głównego wykonawcę na rzecz inwestora zastosowanie
będą miały zasady ogólne – odpowiedzialny za rozliczenie VAT
będzie główny wykonawca. Natomiast w przypadku transakcji pomiędzy
głównym wykonawcą, a spółką XYZ Sp. z o. o. – zastosowanie
będzie miał mechanizm odwróconego obciążenia i za rozliczenie
VAT odpowiedzialny będzie główny wykonawca.

Stosowanie
mechanizmu odwrotnego obciążenia w przypadku usług budowlanych nie
zależy od wysokości transakcji ani od faktu zgłoszenia inwestorowi
powierzenia prac podwykonawcy.

Czym
się różni faktura w przypadku odwrotnego obciążenia od faktury
rozliczanej na zasadach ogólnych

Usługodawca
wystawia fakturę, która nie zawiera:


kwoty podatku,


stawki podatku,


kwoty brutto.

Zamiast
tego umieszcza na niej adnotację odwrotne obciążenie.

Jak
wypełnić deklarację VAT w przypadku odwróconego obciążenia

Wypełniając
deklarację VAT usługodawca (podwykonawca) wskazuje w części C, w
poz. 31, podstawę opodatkowania z tytułu świadczenia usług
budowlanych. Nie wykazuje natomiast w tym zakresie podatku należnego,
z tego względu nie wypełnia poz. 34 deklaracji. Tę pozycję
wypełnia wyłącznie nabywca (najczęściej generalny wykonawca).
Nabywca obowiązany jest więc do wykazania w tej samej deklaracji
podatku należnego i naliczonego od tych transakcji.

Od
kiedy stosuje się omawianą nowelizację wprowadzającą mechanizm
odwrotnego obciążenia

Omawiane
przepisy stosuje się do usług, które zostały wykonane od 1
stycznia 2017 roku. Nasuwa się jednak wątpliwość, w jaki sposób
ustalić moment wykonania usługi. Odpowiedź na to pytanie wynika
wprost z treści art. 19a ust. 1-3 ustawy o VAT, zgodnie z którym za
moment wykonania usługi należy uznać moment jej faktycznego
zrealizowania:


usługę przyjmowaną częściowo (określoną część podzielnej w
sensie gospodarczym usługi) uważa się za wykonaną w odniesieniu
do tej części usługi, dla której określono zapłatę;


usługę, dla której w związku z jej świadczeniem ustalane są
następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się
za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te
płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej
usługi;


usługę świadczoną w sposób ciągły przez okres dłuższy niż
rok, dla której w związku z jej świadczeniem w danym roku nie
upływają terminy płatności lub rozliczeń, uznaje się za
wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, do momentu
zakończenia świadczenia tej usługi. Przez rok należy rozumieć 12
kolejnych następujących po sobie miesięcy.

Czy
usługi budowlane wraz z materiałem są w całości opodatkowane na
zasadach odwrotnego obciążenia

Zagadnienie
to było przedmiotem rozważań Dyrektora Krajowej Informacji
Skarbowej, który w interpretacji indywidualnej z dnia 07 listopada
2017 roku (nr 0111-KDIB3-1.4012.448.2017.1.ICz) stwierdził, iż
kompleksowa usługa powinna na fakturze zostać określona w jednej
pozycji, łącznie zawierającej wartość usługi jak i użytych
materiałów, i powinna być w całości rozliczana w ramach
odwrotnego obciążenia. Zatem usługi budowlane wraz z materiałem
podlegają w całości mechanizmowi odwrotnego obciążenia.

Przykład
3.

Spółka
XYZ prowadzi działalność w zakresie montażu instalacji
elektrycznych. W ramach prowadzonej działalności wykonała
instalację elektryczną w budynku jednorodzinnym, dostarczając
jednocześnie potrzebne materiały na koszt klienta (głównego
wykonawcy). W tej sytuacji na fakturze VAT powinna widnieć jedna
pozycja, której wartość odpowiada wartości całego zamówienia,
tj. obejmuje koszt usługi oraz użytych materiałów. Tym samym
usługa budowlana wraz z materiałem w całości będzie rozliczana w
ramach odwrotnego obciążenia.Źródło: Więcej
czytaj w serwisie www.poradnikprzedsiebiorcy.pl,
dostęp 10.04.2019 r.

Menu